Prof. dr hab. Jan Szyszko – wspomnienie

Zawsze troszczył się o dobro wspólne

Był człowiekiem niezwykle pracowitym, a swoją działalność realizował na rozmaitych polach. Wiele z nich można zdefiniować słowem polityka, ale polityka rozumiana jako roztropna troska o dobro wspólne. Była to polityka leśna, polityka środowiskowa, udział w polityce państwa. Ponadto był dobrym nauczycielem akademickim i popularyzatorem wiedzy przyrodniczej, posiadał własne laboratorium i pole doświadczalne.

Prof. dr hab. Jan Szyszko określany był przez studentów, współpracowników i przyjaciół jako wybitny fachowiec. Kto kiedykolwiek interesował się jego działalnością jako ministra czy posła, musi podzielić to zdanie. Profesor, wypowiadając się publicznie, zawsze podpierał się danymi naukowymi. Działał racjonalnie, nie emocjonalnie, przez co naraził się chociażby grupom pseudoekologów z Rospudy, Puszczy Białowieskiej, czy Platformie Obywatelskiej. Tej ostatniej choćby za chęć uniezależnienia Polski w dziedzinie energii odnawialnej. Jan Szyszko działał szybko, załatwiał sprawy od ręki, nie odkłada ich na później.

Działalność naukowa

Prof. dr hab. Jan Szyszko ponad 50 lat związany był ze Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Tam ukończył studia, a następnie osiągał kolejne stopnie kariery naukowej, broniąc doktorat, habilitację. W 2001 roku otrzymał tytuł naukowy profesora. Był doktorem honoris causa Uniwersytetu w Lünebergu w Niemczech i Uniwersytetu Użgorod na Ukrainie oraz laureatem prestiżowej nagrody im. Ettore Majorany „Nauka dla pokoju” przyznanej w 2008 roku przez Światową Organizację Naukowców (zrzeszającą ponad 10 tys. naukowców z całego świata) za badania nad znaczeniem struktury krajobrazu wiejskiego i długofalowych zmian w systemie klimatycznym, a także nad wymianą dwutlenku węgla między ekosystemem i atmosferą. Został drugim Polakiem, po Janie Pawle II, laureatem tej nagrody porównywanej z Nagrodą Nobla.

Dydaktyka

Prof. Jan Szyszko przez lata wychował wiele pokoleń młodych ludzi, zaszczepiając w nich miłość do nauki, ale także do Ojczyzny, łącząc te dwa ważne elementy. Będąc politykiem, orientował się, co dzieje się w kraju, dlatego wiedział, co jest ważnym tematem do opracowania przez naukę i potrafił wskazać odpowiednie ścieżki badawcze. Był założycielem studiów podyplomowych na SGGW – międzyuczelnianego studium podyplomowego oceny i wyceny zasobów przyrodniczych oraz kompensacji przyrodniczej Natura 2000, a także w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej – polityki ochrony środowiska – kompensacji przyrodniczej oraz polityki ochrony środowiska – ekologia i zarządzanie.

Pracownia w Tucznie

Jan Szyszko myśląc o badaniach naukowych, ale także miejscu rozwoju studentów, w latach 80. założył własny obiekt badawczy w miejscowości Tuczno, nieopodal Wałcza. Od początku, profesor nieprzerwanie prowadził tam badania, obserwując procesy sukcesji na terenach porolnych, procesy przyrodnicze na terenach zdegradowanych działalnością rolniczą, a także sukcesje na terenach leśnych. Dzięki założeniu stacji badawczej Jan Szyszko był bardzo poważany wśród lokalnej ludności. Dla Tuczna jest to bowiem duża nobilitacja. W związku z prowadzonymi przez Profesora badaniami w Tucznie odbyło się kilkadziesiąt międzynarodowych sympozjów. Miały miejsce międzynarodowe warsztaty klimatyczne. Dzięki inicjatywie Profesora w Tucznie powstała wieża klimatyczna, na której jest zainstalowana aparatura badająca przepływ dwutlenku węgla w lesie. Dzięki temu jesteśmy jednym z nielicznych krajów w Europie, które robią takie pomiary dotyczące szkodliwości dwutlenku węgla, ocieplania się klimatu itd.

Obrona lasów, Rospuda, Puszcza Białowieska

Prof. Jan Szyszko odnalazł się w działaniu na rzecz dobra wspólnego także na najwyższym szczeblu, zasiadając w ławach poselskich i ministerialnych. Także w tej działalności jedną z jego najważniejszych cech była bezkompromisowość, ale i siła przekonywania. Pierwszy raz problem prywatyzacji lasów pojawił się wówczas, kiedy prof. Szyszko był ministrem ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa jeszcze za rządów AWS. „Wyleciał” z rządu za to, że bronił lasów państwowych przed prywatyzacją. Jak zresztą sam wielokrotnie mówił z uśmiechem, choćby podczas szczytu klimatycznego w Bonn w 2017 roku, był najczęściej dymisjonowanym ministrem. Lasy Państwowe pozostały dzięki jego determinacji państwowe, a z kolein Puszczę Białowieską bronił przed „kornikiem” i przed Trybunałem Stanu Unii Europejskiej.
Kiedy w 2006 roku minister Jan Szyszko wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji obwodnicy przecinającej Dolinę Rospudy, naraził się niezorientowanej części społeczeństwa będącej pod wpływem pseudoekologów. Tę bitwę także wygrał dla dobra przyrody i ludzi.

Energia odnawialna

Prof. Jan Szyszko był zwolennikiem i propagatorem innowacji w zakresie polskich odnawialnych źródeł energii jak np. biomasa i geotermia. W swojej publicznej działalności już jako poseł opozycji przestrzegał przed przyjęciem wynegocjowanego rząd PO-PSL szkodliwego dla Polski pakietu klimatyczno-energetycznego blokującego własne zasoby energetyczne jak węgiel kamienny brunatny czy geotermię, a uzależniającego naszą Ojczyznę od zewnętrznych dostaw energii. Dbałość o energię odnawialną wynikała z troski o zrównoważony rozwój Polski. Profesor był jednym z założycieli Stowarzyszenia na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Polski powstałego w maju 2000r. Przez zrównoważony rozwój profesor rozumiał optymalny rozwój gospodarczy z poszanowaniem wszelkich zasobów i prawa. Będąc ministrem dostrzegł, że jednym z najlepszych odnawialnych źródeł energii, które możemy eksploatować, jest geotermia. Wspierał więc geotermię.
Prof. Jan Szyszko jako naukowiec i polityk miał odwagę nazywać rzeczy po imieniu i dążyć do realizacji celów, dzięki którym Polska mogłaby zyskać niezależność energetyczną i optymalnie się rozwijać. W swojej działalności świadczył o tym nieustannie. Narodowych racji bronił w Radiu Maryja, Telewizji Trwam, Naszym Dzienniku. Wraz z Wyższą Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej zorganizował wiele konferencji poświęconych środowisku i ekologii, jak choćby cykl poświęcony encyklice papieża Franciszka „Laudato Si”.

Prof. Jan Szyszko urodził się 19 kwietnia 1944 roku w Starej Miłosnej, zmarł 9 października 2019 roku.

Katarzyna Cegielska