W poszukiwaniu polskich śladów we Flandrii

Od czego pochodzi nazwa iperytu – gazu musztardowego? Od belgijskiego miasta Iper leżącego w zachodniej Flandrii. Niemcy w 1917 roku w czasie I wojny światowej użyli gazu w czasie próby zdobycia miasta. W efekcie działań wojennych Iper było bardzo zniszczone. W czasie II wojny światowej miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Wyzwoliły je wojska 1 Dywizji Pancernej dowodzone przez generała Stanisława Maczka.

Pamięć o Maczkowcach kultywuje Stowarzyszenie Katolickie „Polonia Flandria”, choćby przez nagrania – wykonane we współpracy z WSKSiM – świadectw ostatnich żyjących żołnierzy 1 Dywizji Pancernej. Warto dodać, że w Belgii powstaje muzeum im poświęcone. Jego otwarcie jest planowane na 31 marca 2022 roku, w dniu 130. rocznicy urodzin generała Stanisława Maczka. Będzie ono mieć siedzibę w poniemieckim bunkrze w Roeselare, które podobnie jak Iper i wiele innych miast zostało wyzwolone przez polską Dywizję.

Wizyta w Iper odbyła się w ramach wyjazdu studyjnego z programu ERASMUS. W mieście zobaczyć można rynek ze średniowiecznym ratuszem, sukiennice, które są największą świecką gotycką budowlą w Europie o wysokości 61 m i długości 131 m, katedrę świętego Marcina i memoriał poświęcony I wojnie światowej.

Podczas wizyty we Flandrii, szukając polskich śladów, nie można ominąć Gandawy. Na jej przedmieściach na skwerze przy końcu ulicy Poolse-Winglaan (ul. Polskiego Skrzydła) znajduje się pomnik upamiętniający udział polskiego 131 Skrzydła Myśliwskiego w zwycięskiej bitwie nad miastem. Tablica informuje o tym wydarzeniu w języku polskim, francuskim i flamandzkim, a także wymienia nazwiska pięciu poległych polskich żołnierzy. 131 Skrzydło Myśliwskie składało się z trzech dywizjonów: 302 Dywizjonu Poznańskiego pod dowództwem Mariana Duryasza, 308 Dywizjonu Krakowskiego, na czele którego stał Karol Pniak oraz 317 Dywizjonu Wileńskiego z dowódcą Marianem Chełmeckim. Od października 1944 roku 131 Skrzydło Myśliwskie stacjonowało na belgijskim lotnisku Sint-Denijs-Westrem. Zwycięska bitwa nad Gandawą odbyła się 1 stycznia 1945 roku.

Katarzyna Cegielska