18 listopada 2017 roku w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej odbyła się konferencja podsumowująca projekt „Kampania edukacyjna STOP SMOG”. Honorowy patronat nad wydarzeniem objął minister środowiska prof. Jan Szyszko.

Przybyłych gości powitał Krzysztof Losz, moderator konferencji. Następnie głos zabrał Andrzej Konieczny, podsekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska. Minister zauważył, że najlepszą formą edukacji jest dawanie przykładu młodemu pokoleniu. 

– Nie ma innej możliwości edukacji jak pokazywanie, jak przykład, jak naśladownictwo tych, którzy idą właściwą drogą, bardzo często wbrew całemu zalewowi dezinformacji i manipulacji. Przyjeżdżamy do Torunia, jak do swego rodzaju źródła. Tutaj jest źródło czystej, dobrej wody – powiedział Andrzej Konieczny.

Polityk podkreślił wielki wpływ stanu środowiska na jakość ludzkiego życia.

– Dzisiaj będziemy mówić o czystości powietrza, które oprócz wody, oprócz gleby, oprócz tak bliskiego memu sercu lasu, świadczy o jakości naszego życia. Bez czystego powietrza, bez czystej wody nie mamy w ogóle, co mówić o jakości życia – dodał podsekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska.

Następnie do zebranych zwrócił się JM o. dr Zdzisław Klafka CSsR. Rektor WSKSiM szczególnie serdecznie przywitał studentów i absolwentów studiów podyplomowych „Polityka ochrony środowiska- ekologia i zarządzanie”.

– Nasza uczelnia już od co najmniej dziesięciu lat włącza się bardzo czynnie w politykę ochrony środowiska, mając bazę teologiczną i antropologiczną. To nie przypadek, że przy Radiu Maryja, przy Telewizji TRWAM i w tej uczelni takim tematem się zajmujemy. Bo to jest temat, który dotyczy człowieka – podkreślił o. dr Zdzisław Klafka CSsR.

Ojciec Zdzisław Klafka powiedział, że edukacja pomaga nam odkrywać Bożego Reżysera w otaczającym nas świecie. Na poparcie tych słów przywołał słowa z Księgi Mądrości.

„Głupi już z natury są wszyscy ludzie, którzy nie poznali Boga. Z dóbr widzialnych nie zdołali poznać tego, który jest. Patrząc na dzieła nie poznali Twórcy, lecz ogień, wiatr, powietrze chyże, gwiazdy dookoła, wodę burzliwą lub światła niebieskie uznali za bóstwa, które rządzą światem. Jeżeli urzeczeni ich pięknem, wzięli je za bóstwa- winni byli poznać o ile wspanialszy jest ich Władca” – cytował Rektor WSKSiM.

Następnie głos zabrał dr inż. Krystian Szczepański, dyrektor Instytutu Ochrony Środowiska. Przedstawił on trzy podstawowe filary kampanii „STOP-SMOG”.

– Z jednej strony dużo wiedzy na temat tego, z czego powstaje smog i w jaki sposób możemy mu przeciwdziałać. Ta kampania jest poparta bardzo nowoczesnymi drogami dotarcia do społeczeństwa. Mówię tutaj o kanałach internetowych, animacjach, spotach mówiących o tym, jak każdy z nas może- poprzez zmianę swoich przyzwyczajeń- ograniczać emisję do środowiska.(…) Kolejnym aspektem jest sadzenie las (…) Jak największe obszary zieleni powodują oczyszczenie się środowiska – podkreślił Dyrektor IOŚ.

Prelegent zauważył również, że dzisiejsza konferencja daje uczestnikom możliwość poznania prawdziwej mądrości.

– Łyk wiedzy oddala od Boga, prawdziwa mądrość przybliża do Boga. Informacje w mediach niekiedy zakłamują rzeczywistość, niekiedy pokazują to w innym świetle. Chciałbym Państwu życzyć tej prawdziwej mądrości, która przybliża do Boga – stwierdził dr inż. Krystian Szczepański.

Kolejnym mówcą był Artur Szymon Michalski, zastępca prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zaapelował on o zdrowy rozsądek w kwestii zanieczyszczenia powietrza. 

– Wielokrotnie powtarzam, żeby nie bagatelizować spraw związanych z ochroną powietrza, bo to jest bardzo ważne dla naszego zdrowia. Ale jednocześnie, żeby nie dać się ponieść tym szaleństwom wypowiadanym przez niektóre osoby i media, że musimy chodzić w maskach – mówił Artur Szymon Michalski.

Zauważył on, że z roku na rok stan powietrza w Polsce ulega poprawie.

– Unikatowy system finansowania jaki mamy w Polsce od trzydziestu lat spowodował bardzo duże i konkretne zmiany w naszym otoczeniu. Wiele fabryk, wiele źródeł zanieczyszczeń przestały zanieczyszczać, ponieważ zostały zastosowane najnowsze technologie, urządzenia i filtry, które znacząco ograniczają emisję siarki, azotu, pyłów i  innych zanieczyszczeń – zaznaczył Prelegent.          

Mówiąc o przyszłości, wykładowca poruszył zagadnienia elektrociepłowni, elektromobilności oraz temat odnawialnych źródeł energii.

– Bardzo mocno powinniśmy rozwijać te odnawialne źródła energii, które są- z punktu widzenia naszej specyfiki krajowej-  najlepsze. Mowa tu o geotermii. Źródła  geotermalne są źródłem najczystszym. Nikt tego nie może zaprzeczyć. (…) Są źródła, będzie produkowana najczystsza energia bez emisyjna, bez odpadowa, nie ingeruje w krajobraz, nie ma żadnego niepotrzebnego elementu architektonicznego i jest źródłem stabilnym – podkreślił zastępca prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Dr Krystian Szczepański omówił temat pt. „Poprawa jakości powietrza w Polsce – działania na szczeblu krajowym”.

Przestawił on działanie Komitetu Sterującego, powołanego w ramach Krajowego Programu Ochrony Powietrza.

– Dotychczas odbyło się siedem spotkań. Cały czas omawiane są najważniejsze aspekty związane z poprawą jakości powietrza, od kwestii utworzenia stref ograniczenia emisji transportowej, (…) analizujemy w jaki sposób elektromobliność i założenia strategiczne rządu w tym zakresie wpłyną na środowisko, jakie będą korzyści – wyjaśnił dr Krystian Szczepański.       

Prelegent poruszył bardzo istotny problem spalania odpadów przez gospodarstwa domowe.

– Trudno w to uwierzyć, ale jeśli się słyszy, że milion ton odpadów rocznie jest spalanych jeszcze w takich indywidualnych źródłach, które w ogóle nie są do tego przystosowane, to jest zatrważające – zaznaczył dyrektor Instytutu Ochrony Środowiska.

Komitet podejmuje również temat sankcji, dla osób, które nie dbają o wspólne dobro, jakim jest środowisko – powiedział dr Szczepański.

– Narzędzia w zakresie kontroli i sankcji jeszcze musimy poprawić. Cóż, że wydamy dobrą decyzję i monitorujemy tą emisję? Na końcu musi być także sankcja. Jeżeli ktoś nadal spala, pomimo pouczeń, pomimo tego, że są kampanie edukacyjne, to na końcu musi zostać ukarany – dodał Dyrektor IOŚ.

Piotr Zacharski z Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami omówił zagadnienie postrzegania smogu przez społeczeństwo. Zaznaczył on, że smog nie jest zjawiskiem nowym.

– Już w 1952 roku mówiło się o smogu. Jakie tam było stężenie? Te przekroczenia, jakie mamy z niskiej emisji na Śląsku, pomnóżmy razy sześćset. Takie było stężenie tych związków w Londynie w 1952 roku – poinformował Piotr Zacharski.

Prelegent zaznaczył, że główną przyczyną smogu w Polsce jest niska emisja, czyli wszystkie źródła, które znajdują się poniżej czterdziestu metrów nad powierzchnią ziemi. Stanowią one sześćdziesiąt pięć procent udziału emisji w naszym kraju.

Piotr Zacharski podkreślił że, media często manipulują informacjami na temat smogu, wykorzystując zdjęcia chłodni kominowych, w których w rzeczywistości znajduje się para wodna. 

– Polski rząd sieje to ziarno. Szacuję, że potrzeba dziesięciu lat, żeby zebrać żniwa. Przez osiem lat nie zrobiliśmy wcześniej nic, a teraz mamy krytykę, że po roku się nic nie robi – dodał Prelegent.

Kolejnym mówcą był Krzysztof Melka, doradca Ministra Środowiska. Temat jego wykładu to:  „Wymogi emisyjne dla wytwórców ciepła wynikające z polityki środowiskowej

Unii Europejskiej w ramach poprawy jakości powietrza”. Omówił on założenia ustawy kontroli jakości paliw.

– W czym jest rzecz? Rzecz jest w tym, że zgodnie ze zmianą tej ustawy nie wolno będzie wprowadzać do obrotu dla gospodarstw domowych paliw złej jakości, np. mułów – powiedział Krzysztof Melka.

Kolejna zmiana dotyczy kotłów. Z rynku znikną piece tańsze, kosztujące do dwóch tysięcy złotych. Zostaną droższe urządzenia, które są przyjazne dla środowiska i bardziej ekonomiczne – zauważył Prelegent.

Podkreślił także, że najnowsze dostępne techniki, jakie narzuca krajom Komisja Europejska nie są przystosowane do warunków europejskich.

– Ja bym to porównał z tym, że na Hawajach ktoś wymyślił rower na Słońce. Tylko, że na Hawajach mamy trzysta dni słonecznych, to ten rower prawie cały czas jeździ. Sprowadź teraz ten rower na siłę do Polski i kup go, chociaż jest drogi. Na Hawajach przez te trzysta dni on się zwraca, a w Polsce jeździ się trzydzieści dni. Ale trzeba ten rower kupić. Koniecznie. Musisz kupić, bo inaczej będziesz musiał płacić kary – zobrazował Prelegent. 

Profesor Zdzisław Chłopek w trakcie swojego wykładu odpowiedział na pytanie: co zrobić, żeby ograniczyć emisję zanieczyszczeń z transportu drogowego w miastach?

– Trzeba zmniejszyć natężenie ruchu pojazdów. To łatwo powiedzieć, ale miasto musi żyć. Musimy uwzględnić wymogi zrównoważonego rozwoju. Znowu rozsądek jest wymagany. (…) Drugie: zmiana struktury ekologicznej pojazdów samochodowych. Tu są ogromne możliwości. Tutaj są gigantyczne postępy. Pozostaje kontrola stanu technicznego pojazdów, czyli nadzorowanie przestrzegania prawa. Być może tu jest jedna z największych rezerw – tłumaczył.

Podsumowując, Profesor zwrócił uwagę na największe problemy związane z tematem wykładu.

– Dominującym zanieczyszczeniem w polskich miastach są pyły. Jest problem tych frakcji drobnych. To jest zagrożenie, bo to przechodzi już nam do układu krwionośnego. Dominującym źródłem pyłów w miastach są gospodarstwa domowe – powiedział prof. Zdzisław Chłopek.  

Minister Środowiska Profesor Jan Szyszko przywołał rok 2015 i encyklikę papieża Franciszka „Laudato Si”. W dokumencie tym  Ojciec Święty wskazuje, że ponad dwudziestoletnie prace na rzecz ochrony środowiska na świecie nie przynoszą spodziewanych rezultatów.   

– Następuje wzrost dwutlenku węgla w atmosferze. Następuje wzrost temperatury. Pogłębia się proces braku wody na świecie, proces zaniku gatunków. Mimo, że są przyjęte konwencje. Proces pustynnienia, a w ślad za tym głód, migracje w skali ogromnej. Te dotychczasowe działania nie spełniły oczekiwań – przytoczył słowa encykliki prof. Jan Szyszko.

Jak przypomniał polityk, w tym samym roku rozpoczęły się negocjacje w sprawie porozumienia paryskiego, które zakłada redukcję koncentracji emisji dwutlenku węgla w atmosferze jak najszybciej, jak najbardziej efektywnie i jak najtaniej.

Mamy dwa pola działania. Pierwsza rzecz to redukcja emisji dwutlenku węgla do atmosfery. Drugie pole działania to wychwytywanie dwutlenku węgla z atmosfery po to, żeby powstawała substancja organiczna do regeneracji gleb – podkreślił Polityk.

– Polska jako kraj sukcesu, jako jedno z niewielu państw wykonała zobowiązania wynikające z protokołu z Kioto. Polska, jako jedno z niewielu państw, które ma ogromne doświadczenie, nie tylko w zakresie redukcji emisji dwutlenku węgla do atmosfery, ale również w zakresie pochłaniania tego dwutlenku węgla z atmosfery, poprzez świetnie funkcjonujące Lasy Państwowe (…) Polska jest krajem odpowiedzialnym, z dużym autorytetem – zaznaczył Minister.

Polityk powiadomił, że na konferencji w Bonn zdecydowano, że Polska będzie organizatorem przyszłorocznego szczytu klimatycznego w Katowicach.  

– Polska myśl technologiczna, polska nauka jest jedną z bardziej błyskotliwych na świecie. Tylko musimy uruchomić ten nasz polski potencjał. Dokonać redukcji. I to jest możliwe. Druga rzecz- wykorzystać to, co posiadamy. A posiadamy przebogate zasoby geotermalne, które przewyższają wielokrotnie nasze potrzeby. I tu gratuluję i dziękuję ośrodkowi toruńskiemu za konsekwencję, że pokazujemy, że to jest wielka polska szansa – powiedział Profesor.

Po wystąpieniu Profesora Jana Szyszki uczestnicy udali się na krótką przerwę kawową.

Po przerwie Jolanta Pawlak podjęła temat ochrony powietrza w planowaniu przestrzennym. Zwróciła ona uwagę na to, że planowanie przestrzenne w naszym kraju jest niedopracowane.

-Wszystko idzie pod deweloperkę, wszystko idzie pod budynki. Bo w ten sposób gmina planuje swoje zagospodarowanie. W konsekwencji mamy nadmierne rozproszenie zabudowy. W związku z tym rozproszeniem nie możemy stosować pewnych systemów centralnego ogrzewania. Pewnej infrastruktury, która jest niezbędna do tego, żeby ograniczyć zanieczyszczenie powietrza – zauważyła Jolanta Pawlak.

Prelegentka zwróciła uwagę, że miejscowości sąsiadujące z dużymi miastami będą niebawem przyjmować nowych mieszkańców w związku z wewnętrzną migracją. Mieszkańcy dużych miast uciekają na tereny mniej zaludnione – podkreśliła.

– Najlepsze dostępne technologie posiada przyroda. Wykorzystujmy ją do tego, żeby chronić powietrze. Dziękuję bardzo – podsumowała swoją wypowiedź Jolanta Pawlak.

Dominik Kobus z Instytutu Ochrony Środowiska przedstawił Państwowy Monitoring Środowiska. Elementem tego monitoringu jest System Oceny Jakości Powietrza. Jego zadaniem jest informowanie społeczeństwa o jakości elementów przyrodniczych, dotrzymywaniu norm oraz obszarach występowania przekroczeń – zaznaczył.  

– System Oceny Jakości Powietrza opiera się na trzech podstawowych grupach metod. To są przede wszystkim pomiary automatyczne i manualne. Dodatkowo są prowadzone pomiary pasywne, takie małe próbniki, które na dwa tygodnie lub miesiąc wiesza się i następnie zbiera pomiary stężenia benzenu, dwutlenku azotu, dwutlenku siarki. I później w laboratorium analizuje się te próbki – tłumaczył Dominik Kubus.

Paweł Durka mówił o prognozach zanieczyszczeń powietrza dla Polski. Zaznaczył, że nie da się natychmiast pokonać problemu smogu.   

– Prognoza jakości powietrza pozwala nam, chociażby, uprzedzić społeczeństwo. Obliczając warunki meteorologiczne na dziś, jutro czy pojutrze możemy powiedzieć, czy na przykład zaplanowany wyjazd do rodziny, która mieszka w takiej okolicy z niską emisją , jest dobrym pomysłem – poinformował Paweł Durka.

Ostatnim prelegentem był Paweł Mzyk z Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami. Przedstawił on pokrótce rolę KOBIZE w obszarze jakości powietrza.

– Podstawowe zadania KOBIZE to: unijny system handlu uprawnieniami do emisji w Polsce, coroczne krajowe inwentaryzacje emisji oraz krajowy system bilansowania i prognozowania emisji, w ramach którego są gromadzone, przetwarzane, prognozowane, bilansowane i zestawiane informacje o emisjach – wytłumaczył Paweł Mzyk.

Konferencję podsumował dr inż. Krystian Szczepański.  Z dumą przyznał, że wielu pracowników Instytutu Ochrony Środowiska pomagało Ministerstwu Środowiska w pracach podczas konwencji klimatycznej.

– Chciałbym serdecznie podziękować Ojcu Rektorowi z wsparcie za pomoc w organizacji. Chciałbym podziękować Państwu z udział, że tak licznie Państwo przybyli, że mogliśmy przedstawić Państwu te wszystkie informacje – zakończył wypowiedź Dyrektor Instytutu Ochrony Środowiska.

Ostatnim punktem konferencji było wręczenie dyplomów absolwentom studiów podyplomowych: „Polityka ochrony środowiska- ekologia i zarządzanie”. Studenci otrzymali dyplomy z rąk Profesora Jana Szyszko, który jest jednym z wykładowców Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej.

W trakcie konferencji Zespół Prasowy WSKSiM przeprowadził wywiad z ministrem środowiska prof. Janem Szyszko. 

Dominik Wójcik

Zespół Prasowy WSKSiM