Kościół katolicki wobec totalitaryzmu komunistycznego (FReP, 7/2017)

Komunizm był systemem zbrodniczym, który w XX wieku doprowadził do śmierci co najmniej 100 milionów ludzi. Półtora miliarda mieszkańców naszej planety, którzy znaleźli się pod panowaniem tego systemu cierpiało głód, niedolę i było pozbawionych elementarnych praw człowieka. Kościół katolicki komuniści uznawali za największego wroga i zakładali, że powinien on ulec likwidacji. Ze względów taktycznych zakładali jednak niekiedy, że owa likwidacja nastąpi stopniowo i przejściowo dopuszczali pewne formy kultu religijnego. W różnych okresach historycznych stosowano więc różne sposoby prześladowania księży i wiernych. Tak było w Polsce w latach 1944–1989. W czasach stalinowskich mnożyły się aresztowania kapłanów i świeckich działaczy katolickich, morderstwa, skrytobójstwa i tortury w katowniach Urzędu Bezpieczeństwa. Po 1956 r. metody stały się nieco mniej brutalne, ale podejmowano rozmaite działania w celu łamania
ludzkich sumień i pozbawienia Kościoła bazy materialnej. Przez cały okres tzw. Polski Ludowej władze prowadziły intensywną politykę ateizacyjną, a także krzewiły propagandę antykościelną i antyreligijną. Niniejszy numer „Fides, Ratio et Patria” poświęcamy w dużym stopniu zagadnieniom związanym z polityką komunistów wobec Kościoła katolickiego w Polsce i Czechosłowacji. Zagadnień tych dotyczą artykułu zamieszczone w pierwszej części numeru, a także teksty źródłowe. W dziale Varia zamieszczamy szereg artykułów z zakresu historii, teologii i politologii. Mam nadzieję, że wzbudzą one zainteresowanie Czytelników i będą zaczynem do dyskusji i dalszych dociekań naukowych.

Redakcja

Zawartość numeru

Spis treści
(Contents)

Wstęp (Introduction)…………………………………………………………….………………………………………………… 6

Kościół wobec totalitaryzmu komunistycznego
(The Church in the face communist totalitarianism)

Ks. Krzysztof Kiełpiński – Historia relacji Kościół–państwo w kościelnym prawie publicznym. Ukształtowanie się jurysdykcjonizmu (History of Church – State Relations in Church Public Law. The Formation of Jurisprudence) ………………………………………………………….. 9

Ks. Jarosław Wąsowicz SDB – Salezjanin z Czechosłowacji kardynał Szczepan Trochta (1905-1974) – więzień dwoch systemow totalitarnych (Cardinal Štěpan Trochta SDB – prisoner of two totalitarian systems) …………………………………………………………………………………. 31

Michał Białkowski – Człowiek w systemie totalitarnym. Życie i dzieło doktora Jerzego Matyjka (1926-2017) (Man in a totalitarian system. Life and work of dr Jerzy Matyjek 1926-2017) ………………………………………………………………………………………………………………………….. 46

Michał Damazyn – Biskupa Jana Michalskiego droga do narodowego odrodzenia. Treści zawarte w homiliach do młodzieży bierzmowanej wygłoszonych w 1977 r. (Bishop Jan Michalski, the road to national revival. Contents contained in homilies to Confided Youth delivered in 1977)…………………………………………………………………………………………………………………. 74

Źródło
(Document)

Arkadiusz Czwołek – Represje wobec duchowieństwa diecezji chełmińskiej w latach 1945–1963 w świetle materiałow Ministerstwa Spraw Wewnętrznych ……………………………… 87

Jan Wiśniewski – Dokument dotyczący likwidacja zakonnych placówek oświatowych w województwie bydgoskim w 1952 r…………………………………………………………………………………… 149

Varia

Ks. Józef Mandziuk – Rozwój luteranizmu we Wrocławiu w pierwszej połowie XVI stulecia (Development of Lutheranism in Wrocław in the first half of the 16th century) …………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 158

Przemysław Bartosik – Działalność Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego wobec byłych członków wileńskiej Armii Krajowej w powiecie wałeckim w latach 1947–1952 (Activities of the Public Security Office against former members of the Vilnius Home Army in the Walecki poviat in 1947-1952)…………………………………………………………………………………………………………. 175

Bogusław Gałka – Patriotyzm w myśli politycznej Jana Bobrzyńskiego (Patriotism in the political thought of Jan Bobrzyński)…………………………………………………………………………………… 191

Wojciech Polak, Sylwia Galij-Skarbińska – Jak oceniać okrągły stół? (How to judge a Round Table?)……………………………………………………………………………………………………………………… 206

Krystian Chołaszczyński – Zimbabwe w roku 2013 – nowe porządki w starym stylu? (Zimbabwe in 2013 – new orders in the old style?) ………………………………………………………… 230

Robert Grochowski – Polityka medialna Kościoła a świat polityki w świetle wybranych dokumentow Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu (Media Policy of The Church and the world, in the light of selected policy documents of Pontifical Council for Social Communication Measures) ……………………………………………………………………………………… 263

Bogumiła Smolorz – Współpraca organizacji drogą do innowacyjnego i zrównoważonego rozwoju kraju (Cooperation of the organization by way of innovation and sustainable development of the country)……………………………………………………………………………………………… 279

Recenzje i artykuły recenzyjne
(Book reviews and review articles)

Szymon Jan Malinowski Z Włocławka nad Arktykę. Jan Nagórski – w 100. Rocznicę pierwszych lotów nad Arktyką, red. Zbigniew Karpus i Władysław Kubiak, Kujawska Szkoła Wyższa we Włocławku i Włocławskie Towarzystwo Naukowe, Włocławek 2016, s.217, ISBN 978-83-61609-71-1……………………………………………………………………………………………………………. 296