To już koniec mojej mobilności na słowackiej uczelni. Choć na miejscu trwała zaledwie kilka miesięcy, to i tak śmiało mogę pokusić się o małe podsumowanie.

Słowacy jako naród są bardzo gościnni i otwarci na inne kultury. Stwierdzam to po moich obserwacjach. Żyją jak brat z bratem z Ukraińcami czy Romami. Tam gdzie mieszkałam, Romów można spotkać na każdym rogu. Słowaków cechuje również silne przywiązanie do kultury i tradycji góralskiej. Są dumni ze swoich ludowych strojów i pieśni. Chcesz dobrze zjeść? Wstąp do karczmy góralskiej na Słowacji i spróbuj “slovenské jedlo”.

Stosunek do Polaków

Czy Polak i Słowak to dwa bratanki? Ośmielę się stwierdzić, że nie do końca. Choć jesteśmy podobni: język, góralszczyzna, Tatry; to odczułam, że chyba za bardzo za nami nie przepadają.

Po pierwsze chodzi o euro. W 2009 r. zamiast korony słowackiej Słowacy przyjęli euro. To przyczyniło się do spadku PKB, kryzysu w sektorze turystycznym i pogorszeniu handlu m.in. z Polską. Kiedyś usłyszałam nawet, że „gdy była korona słowacka żyliśmy dosłownie jak pączki w maśle”. Los kompletnie się odwrócił.

Kiedyś to Polacy jeździli na Słowację robić zakupy, dzisiaj w przygranicznych miasteczkach widzimy Słowaków wyjeżdżających z obładowanymi wózkami z Biedronki. Właśnie z tego względu pojawia się u nich zazdrość i drobna niechęć w stosunku do nas.

Punktem zapalnym ich stosunku do nas jest miejscowość Jabłonka. Kiedyś podszedł do mnie jeden z profesorów. Przywitał się i zapytał skąd jestem? Wydawał się z początku uprzejmy, ale gdy odpowiedziałam, że z niedaleka, ze Spytkowic, i mam niecałe 20 min do Jabłonki, usłyszałam:

„O Jabłonka. To wy, Polaczki, nam ją zabraliście. To wy!” – odpowiedział.

Region Orawy leży na południu Polski, tuż przy granicy ze Słowacją. Tam właśnie znajduje się jedna z wielu innych miejscowości: Jabłonka. Od września 1939 r. cała Orawa była pod okupacją słowacką. Rząd słowacki z ks. Józefem Tiso, 6 października 1938 r. ogłosił przejęcie władzy na Słowacji i zawarł sojusz z III Rzeszą. W chwili wkroczenia armii niemieckiej na teren Polski, minister wojny Słowacji, gen. Ferdynand Čatloš wydał rozkaz oddziałom słowackim zajęcia polskiego Podtatrza i Orawy. W tych czasach na Orawie działało wiele polskich grup konspiracyjnych. Faktem justify, że w 1945r. tereny te wróciły do Polski. Zarzucanie, że ją zabraliśmy, to błąd. Po prostu odebraliśmy “to, co nasze”. W 1368 r. Kazimierz Wielki ustanowił w Jabłonce komorę celną, co potwierdza przynależność tych ziem do Królestwa Polskiego!

Jabłonka jest dla Słowaków (szczególnie tych przygranicznych) takim tematem jak chleb powszedni: nadal uważają ją za swoją własność. Właśnie przez to, że miejscowość należy do Polski, niektórzy Słowacy mają do nas niechętny stosunek.

Choć może przyjaciółką Słowaków nie zostanę, to chętnie tam kiedyś wrócę. Zaintrygowała mnie ich polityka, mentalność a przede wszystkim dziennikarze.

Ahoj! 😊
Emilia Gromczak